Ziynet Eşyası Nedir?
Ziynet eşyası, altın, gümüş gibi kıymetli madenlerden yapılmış ve kadınlarca süs eşyası olarak kullanılan takılardır. Genellikle düğünlerde takılan bilezik, kolye, yüzük, küpe gibi eşyalar ziynet kapsamında değerlendirilir.Ziynet Alacağının Hukuki Dayanağı
Ziynet alacağı davası, Türk Medeni Kanunu’nun 226. maddesine dayanmaktadır. Bu maddeye göre:
“Her eş, diğer eşin zilyetliğinde bulunan kendi mallarını geri alma hakkına sahiptir.”
Mehir ve Ziynet Eşyalarının Ayrımı
Mehir, kocanın evlenme sözleşmesi sırasında, bazen de evliliğin sona ermesi halinde, kadına belirli bir mal, para veya ekonomik değeri olan bir şeyi vermesi anlamına gelir.
Yargıtay kararlarında mehir;
“Kocanın evlenme sözleşmesi anında, devamında veya sona ermesi halinde kadına belirli mal, para ya da ekonomik değeri olan bir şey vermesi” olarak tanımlanmıştır.
[Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 03.04.2014, E. 2014/4841, K. 2014/7106]
Bir davada, kadının koca tarafından şiddet gördüğü, bu yüzden ziynet eşyalarını almadan evden ayrıldığı tanık beyanlarıyla sabitlenmiştir. Ziynet eşyalarının varlığı ve mehir senediyle de tespit edilmiştir. Mahkemenin bu yönü kabul etmesi gerekirken yazılı gerekçelerle ret kararı verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
[Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.06.2000, E. 6831, K. 8766]
Mehir ve ziynet eşyaları birbirinden ayrı hukuki kavramlardır; dolayısıyla taleplerin birbirinden ayrılarak değerlendirilmesi gerekir.
Ziynet Alacağı Davasında Taleple Bağlılık İlkesi
HMK m. 26 uyarınca hâkim, tarafların talepleriyle bağlıdır.
Talep şekli çok önemlidir:
- Aynen iade istenmişse bedel iadesine karar verilemez.
- Bedel iadesi istenmişse aynen iade kararı verilemez.
📚 Yargıtay 2. HD, 11.10.2010, 2010/15082 E., 2010/18951 K.
“Ziynetlerin bedelinin talep edilmesi halinde aynen iadeye hükmedilmemesi gerekir.”
Ziynet Alacağı Davasında Faiz
Ziynet alacağı davası açıldığında faiz talebi de yapılabilir. Ancak:
- Faiz istenmemişse hâkim re’sen faiz uygulayamaz.
- Faize, dava tarihinden itibaren hükmedilmelidir.
📚 Yargıtay 2. HD, 04.10.2006, 2006/6408 E., 2006/13145 K.
“Ziynet alacağına dava tarihinden itibaren faiz uygulanmalıdır.”
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli Mahkeme:
- Eşler arasında açılan ziynet alacağı davası, aile mahkemesinde görülür.
- Resmî nikâh olmadan birlikte yaşayan çiftlerde ise görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
📚 Yargıtay 4. HD, 04.06.2012, 2012/7501 E., 2012/9724 K.
Yetkili Mahkeme:
- Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
- Ziynet alacağı talebi boşanma davası içinde ileri sürülmüşse, boşanma davasının görüldüğü yer yetkilidir.
📚 Yargıtay 4. HD, 05.07.2004, 2004/8237 E., 2004/8901 K.
Ziynet Alacağı Davasında Zamanaşımı
Ziynet eşyası davasında zamanaşımı olup olmadığı, talebin niteliğine göre değişir:
Aynen iade talebi ⇒ Zamanaşımına tabi değildir (mülkiyet hakkı).
Bedel talebi ⇒ 10 yıllık zamanaşımına tabidir (BK m. 146).